AHMET CEVDET PAŞA HAYATI ESERLERİ

Tanzimat edebiyatı yıllarının ünlü bir tarih yazarı Ahmet Cevdet Paşa 1822 yılında Bulgaristan’ın Lofça kasabasında doğdu. Hacı İbrahim Ağa’nın oğludur. 1839 yılında Medrese öğrenimini ilerletmek için İstanbul’a geldi. Felsefe, matematik, kozmografya, doğal bilimler öğrendi. Bulgarca,Farsça, Arapça, Fransızca biliyordu. Müderris oldu. Çalışkanlığı, zekası, kuvvetli kültürü kısa zamanda tanınıp yükselmesini hazırladı. Maarif meclisi azalığına, Darülmuallimin müdürlüğüne atandı. Encüme-i Daniş üyeliğinde, Halep, Bursa, Yanya, Suriye valiliklerinde; beş defa Adliye; üç defa Maarif, iki defa Evkaf, birer defa Dahiliye, Ticaret, Ziraat Bakanlıklarında bulundu (1873-1886). Meclis-i Has azası iken İstanbul da 25 Mayıs 1895 yılında vefat etmiştir.

Ahmet Cevdet Paşa; zamanın en ünlü tarihçisi hukuk bilgini olmakla kalmamış, Türk dilinin sadeleşip güzelleşmesi için büyük çaba göstermiştir. Türkçeyi çağdaşları arasında en zevkli kullananların başında gelir. Sağlam, sade, kısa, özlü bir cümle yapısı vardır. Doğu kültürünün yanı sıra Batı kültürünü de benimseyip uygulamış, modern görüşle ilk Türk tarihini yazmıştır.

Şiirlerde yazan Ahmet Cevdet Paşa, Türkçenin başlı başına bir dil olduğunu savunmakla birlikte bu yolda güzel örnekler vermiş, dilimizin ve edebiyatımızın gelişmesine bilinçli bir hamle kazandırmıştır.

Ahmet Cevdet Paşa’nın hukuk, tarih, dil, edebiyat ve çeviri alanlarında otuza yakın eseri vardır. En tanınmışları; Türkçenin ilk dilbilgisi sayılan Fuat Paşa ile birlikte yazdıkları Kavaid-i Osmaniye ( Osmanlıca dilbilgisi,1851) bu kitap sadeleştirilerek Kavaid-i Türkiye (Türk dilbilgisi,1873) adı altında birçok defalar ders kitabı olarak basıldı. Recaizade Mahmut Ekrem’in Talim-i Edebiyatına karşı doğu kaynaklarından yararlanılarak yazdığı eski edebiyat kurallarını öğreten kitabı Belagat-i Osmaniye (Osmanlı Edebiyatı Bilgileri,1881); tarihsel bir roman yazarı gibi karakterleri olaylarla birlikte, cazip fıkralar içinde tanıtan, binlerce belgenin ışığı altında otuz yılda yazdığı ünlü eseri Tarih-i Cevdet (12 cilt, 1854-1865) hazret-i Adem’den, Hazreti Muhammed’e kadar gelen peygamberlerin hayat ve kıssalarını sade bir dille benzersiz bir üslupla anlatan Kısas-ı Enbiya ( Peygamber Tarihi 12 cilt, 1874-1888); bunlardan başka çeşitli konularda daha birçok eserleri, hukuk alanında “ Mecelle-i Ahkam-ı Adliye” si vardır.