DENEME
« Önceki Örnekler Sonraki Örnekler»Ã‡ocuklarda Psikolojik GeliÅŸim Dönemleri
Yayın Tarihi: 12 Ağustos 2011 Cuma Saat: 0:54Çocuklarda Psikolojik Gelişim Dönemleri
Çocuk Psikolojisinde Freud´a Göre Çocuklarda Gelişim Dönemleri
Freud´a göre; kişilik ilk 5 yılda oluşur ve daha sonraki yıllarda işlenir. 6. yaşta bir durgunluk başlar, kişilik dinamikleri daha dingin hale gelir. Ergenlikle kişilik dinamikleri yeniden canlanır ve yetişkinliğe doğru tekrar durulur.
1. Oral Dönem: ( 0-2 ) yaş
Haz kaynağı ağızdır. ( Besin almak ) Dudaklar, ağız boÅŸluÄŸu, yutma ÅŸeklinde iÅŸler. EÄŸer besin maddesinden hoÅŸlanılmazsa tükürülür. DiÅŸ çıkarmaya baÅŸlayınca ısırma ve tükürme iÅŸin içine girer. Bu yapılar daha sonra kiÅŸiliÄŸin karakterini belirler. AÄŸzın dolmasından hoÅŸlanım bilgi edinme, eÅŸya depolama ve bunlardan haz almaya dönüşebilir ya da kolayca aldatılabilir, her ÅŸakaya kanabilir. Yani, ” oral saplanım ” görülebilir.
Bu dönemde anneye bağlılık çok ön plandadır. Bağımlılık duyguları bu dönemde oluşur ve yaşam boyu da sürer. En zor giderilen duygudur. Egonun gelişmesinden sonra bile bireyin kaygılı, korkulu, güvenini yitirdiği dönemlerde bu bağımlılık duyguları tekrar görülür. En aşırısı ana rahmine dönme isteğidir.
2. Anal Dönem: ( 2-3 ) yaş
Besin maddeleri sindirildikten sonra kalan artıklar bağırsağın son bölgesinde birikir ve anüs bölgesindeki kaslar üzerine basınç yapar. Bunun sonucunda dışkılama yapılır ve rahatlama sağlanır.
İki yaş civarında başlayan tuvalet eğitimi bu dönemde büyük önem kazanır, çocuğun kişiliği üzerinde kalıcı izler bırakır. Çocuğun içgüdüsel olan bu dürtüsünün bazı kurallarla kontrol edilmesi istenir. Böylece çocuk boşaltımdan duyacağı hazzı ertelemeyi öğrenir. Annenin tutumları tuvalet eğitiminde ve çocuğun kişiliğinde bırakacağı etkilerde önemlidir.
Anne Tutumları:
? Anne kuralcı, titiz, katı ise çocuk dışkısını tutmaktan kabız olabilir. Tüm davranışlarını etkilerse çocuk tutucu bir kişilik geliştirir. İnatçı, cimri, sinirli olur.
? Anne baskıcı ise çocuk olur olmaz yerlerde anneyi cezalandırmak için dışkısını boşaltır. İlerde ise eziyet etmeyi seven, dağınık kimlik özelliği geliştirir.
? Anne teşvik edici ise çocuk dışkılama olayının önemli olduğunu anlar. İleride üretken ve yaratıcı olur.
3. Fallik Dönem: ( 3-6 ) yaş
Bu dönemde cinsel organların işlevleriyle ilgili, cinsel ve saldırgan duygular önem kazanır. Mastürbasyon dönemin en egemen işlevidir.
Oedipus Karmaşası: Farklı cinsten ebeveyne karşı cinsel içerikli duyguların olmasıdır. Bu duygular mastürbasyon yaparken çocuğun fantezileriyle ve ana-babaya karşı birbirini izleyen sevgi, başkaldırıcı hareketlerle anlatım bulur.
3-5 yaşındaki çocuklar bu karmaşanın etkisi altındadır. 5. Yaştan sonra ya ortadan kalkar ya da bastırılır. Ama yaşam boyu kişiliği etkilemeye devam eder. Karşı cinsle ve otorite figürleriyle olan ilişkiler Oedipus karmaşasının yaşanış biçiminden etkilenir. Oedipus karmaşası kız ve erkek çocuklar tarafından farklı yaşanır:
? Önceleri her iki çocuk için de anne önemlidir. Çünkü anne, besleyen,
büyütendir. Erkek çocuğun bu duygusu daha sonra da sürerken kız çocuğun duyguları değişir.
? Erkek ( Oedipus ) : Erkek çocuğun annesine beslediği cinsel
içerikliduyguları ve babasına karşı duyduÄŸu öfke çocuÄŸun ana-babasıyla çatışmasına neden olur. BaÅŸat düşmanın ( babanın ) kendisine zarar vereceÄŸini düşünür. Bu bir bakıma doÄŸrudur çünkü baba cezalandırıcıdır. Babanın kendisini cinsel organından yoksun bırakacağından korkar. Freud bu korkuya ” kastrasyon anksiyetesi ” demiÅŸtir. Bu korkku, anneye duyulan cinsel içerikli isteÄŸin, babaya duyulan öfkenin bastırılmasına ve baba ile özdeÅŸleÅŸmeye yardımcı olur. Babayla özdeÅŸleÅŸtiÄŸi an aynı zamanda annasinme karşı olan duygularına da doyum saÄŸlayacaktır. Bu bastırma süperegodaki en son geliÅŸimdir. Freud´a göre süperego erkek Oedipus karmaÅŸasının mirasçısıdır. Çünkü süperego ensest iliÅŸkilere ve saldırganlığa karşı koyan bir siperdir.
Kızlar ( Electra ) : Kızlar, erkeklerden farklı bir cinsel organa sahip
olduklarını görünce, anlayınca düş kırıklığına uÄŸrarlar. Bu durumdan annesini sorumlu tutar. Bu nedenle de annesi bir sevgi nesnesi olmaktan çıkar, tüm sevgisini babaya yöneltir. Çünkü baba deÄŸerli bir organa sahiptir. Babasına ve diÄŸer erkeklere bir kıskançlık duyar. Freud buna ” penise imrenme ” diyor. Kız çocuk erkek doÄŸurursa bu korku büyük ölçüde giderilir.
Kadın-erkek psikolojisi ararsındaki en önemli fark budur.
4. Latent Dönem: ( 6-12 ) yaş
Bu dönemde cinsel içgüdüler uykudadır. 5. yaştan sonra çocuk yoğun bir dinginlik içine girer. Bu da erinlik dönemine kadar sürer.
5. Genital Dönem: ( 12-+) yaş
Bu dönem öncesinin nesne seçimleri doğaları itibariyle narsistiktir. Birey kendi bedenini uyararak doyum sağlar. Bireyeler sadece kendi bedeninden aldığı doyuma bazı hoşlanımlar katabilirler. Ergenlik döneminde özseverci duyguların bir kısmı gerçek nesne seçimlerine yönelir. Ergen diğer insanları yalnızca özseverci araçlar diye değil, onları düşünerek sevmeye başlar.
Cinsel çekicilik, toplumsallaşma, grup etkinlikleri, meslek planlaması ve yuva kurma isteği belirir.
Ergenliğin sonuna doğru toplumsallaşmış ve diğer insanları düşünerek yapılan nesne seçimleri oldukça tutarlılık göstermeye başlar. Artık birey hoşlanım arayan özseverci çocuktan, gerçeklere yönelik toplumsallaşmış yetişkine dönüşür.
Genital öncesi tepiler, genital dönem tepileriyle yer değiştirmemiştir. Oral, anal, fallik dönem tepileri genital dönem tepileriyle birleşmiş, kaynaşmıştır.
Genital dönemin en önemli ve belirgin işlevi üremeye yöneliktir. Psikolojik süreçler ise bu işlevin başarılmasına yardım eder.
Çocuk Psikolojisinde Erikson´a Göre Çocukların Gelişim Dönemleri
Erik Erikson, Freud?un kuramını ergenlikten sonra yaşlılığa kadar genişleterek sekiz psikososyal gelişim dönemini tanımlamıştır. Gelişimde kritik dönemler olduğuna inanmaktadır. Erikson?a göre, insanın yaşamında belli başlı sekiz kritik dönem vardır.Her dönemde de atlanması gereken bir kriz,bir çatışma bulunmaktadır.İnsanların sağlıklı bir kişilik kazanmalarında bu dönemlerin başarılı olarak atlanması gerekmektedir. Eğer bir dönemdeki kriz tam olarak çözümlenemezse bireyin yaşamının daha sonraki dönemlerinde de bu kriz devam eder,çözümleninceye kadar problem yaratır.
GeliÅŸim Evreleri
1.Evre: GÃœVENE KARÅžI GÃœVENSÄ°ZLÄ°K
Bu dönem,doğumdan bir yaşına kadar sürer.Bu dönemde bebekler, çevresindeki dünyaya güvenip güvenemeyeceklerine ilişkin temel duygular edinirler.Yaşamın ilk yılında çocuğun ihtiyaçlarının doyurulması,büyük ölçüde anne yada onun yerine geçen yetişkine bağlıdır.Bir başka deyişle,anne yada onun yerine geçen yetişkinle kurulan ilişkinin niteliği temel güven duygusunun ve toplumsallaşmanın özünü oluşturmaktadır.Çocukta,iyimserlik ve mutlu olmanın temelleri atılır.
2.Evre: BAĞIMSIZLIĞA KARŞI UTANMA VE ŞÜPHECİLİK
Bu dönem on ikinci aydan üç yaşına kadar sürer.Bu dönemde çocukların çoğu yürümekte, başkalarıyla iletişim kurabilecek kadar konuşmaktadır.Çocuklar artık tümüyle başkalarına bağılı kalmak istemezler.Önceki dönemde temel güven duygusunu kazanmış çocuk, öz saygısını yitirmeksizin kendi kontrolünü kazanabilmesi için,özgürlüğü hissetmesi gerekmektedir.Kendi kendine yemek yeme,eşyalarını toplama,giyinme ve soyunma,giysisini seçme,karşılaştığı bazı problemleri çözme çabalarında teşvik edilmelidir.Böylece çocukta bağımsızlık duygusunu temelleri atılır.Kendi kendini kontrol etme ve saygının özü bu dönemde oluşur.
3.Evre: GİRİŞKENLİĞE KARŞI SUÇLULUK DUYMA
Girişkenliğe karşı suçluluk duyma,üç yaşından altı yaşına kadar olan dönemdir.Çocuğun motor ve dil gelişimi,onun fiziksel ve sosyal çevresini daha fazla araştırmasına,daha atılgan olmasına olanak verir.Gerek anne-baba gerekse okul öncesi eğitim kurumlarındaki öğretmenler çocuğun koşmasına,atlamasına,oynamasına izin verilmelidir ki çocukta girişkenlik duygusu gelişebilsin.Doğal merakından dolayı çok sık azarlanan ve engellenen çocukta,suçluluk duygusu gelişmektedir.
4.Evre: BAÅžARIYA KARÅžILIK AÅžAÄžILIK DUYGUSU
Bu dönem altı yaşından on iki yaşına kadar sürer.Erikson?a göre birey kişilik gelişim dönemlerinden ilkinde ?bana ne verildiyse ben oyum? ikincisinde ?ne yaparsam oyum? üçüncüsünde ?hayal ettiğim şeyi olacak kişiyim? dördüncüsünde ?ne öğrenirsem oyum? inancına sahiptir.Bu dönemde çocuk okula gittiği için sosyal dünyasında büyük bir genişleme meydana gelir. Arkadaşlar ve öğretmenin çocuk üstündeki etkisi artarken ana-babanın etkisi giderek azalmıştır.Çocuklar bu dönemde,yetişkinlerin kullandıkları aletleri kullanmaya çalışırlar;bir şey üretmeye çaba gösterirler.Çocukların çabaları desteklendiğinde,çalışma ve başarılı olma davranışları gelişir.Aksi taktirde sürekli olarak yaptıklarında eleştirilen bir desteklenmeyen,beğenilmeyen çocuklar,yaptıklarının değersizliğine inanarak aşağılık duygusu geliştirebilirler.
5.Evre: KÄ°MLÄ°K KAZANMAYA KARÅžI ROL KARMAÅžASI
Bu dönem 12-18 yaşları kapsar.Ergen bu dönemde kimlik arayışı içindedir.Hızlı fiziksel ve fizyolojik değişimiyle baş etmeye çalışırken bir yandan da gelecekteki eğitimi,kariyeri hakkında yeni kararlar verme durumundadır.Ergenin üstünde akran gruplarının büyük bir etkisi vardır.Erikson?a göre ergen bu dönemde başarılı bir şekilde kimlik kazanma sorununu çözerse kendine güvenen,kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürür.Bu dönemde ?Ben kimim?? sorusu çok önemli hale gelir.Ergen,bu soruyu cevaplarken, ana-babasından çok,akran gruplarından etkilenir.Ergenlik dönemi değişme zamanıdır.
Ergenin bu dönemde cevaplaması gereken birçok soru vardır.Bunlardan bazıları, ?Çocuk mu yoksa yetişkin miyim??, ?Bir gün baba yada anne olacak mıyım??, ?Başarılı mı yoksa başarısız mı olacağım??. Ergenin sağlıklı bir kimlik kazanmasında çevresinde model alabileceği yetişkinlerin bulunması önem taşımaktadır.
Erikson?a göre bu dönemde ergen,başarılı bir şekilde kimlik kazanma sorununu çözerse,kendine güvenen,kendinden emin bir kişi olarak yaşamını sürdürebilir ve başarılı olur.
6.Evre: DOSTLUK KAZANMAYA KARÅžI YALNIZ KALMA
Yaklaşık olarak 18-26 yaşlarını kapsar.Ergenlik döneminde kimliğini bulan kişi bu dönemde artık başkalarıyla yakınlıklar,dostluklar kurabilir.Karşı cinsle arkadaşlıkta,sevgi ağırlık taşır.Gencin yaşamında evlilik ve iş kariyeri önemli hale gelir.Ergenlik döneminde dostluklar sağlam temeller üzerine kurulur.Gencin yaşamında evlilik konuları ve evlenme önemli bir yer tutar.Bu dönemdeki krizi sağlıklı olarak atlatan kişi güvenli bir şekilde sevgiyi verme ve alma gücüne sahip olur.Aksi durumda,başkalarıyla dostluk ilişkisi kurmada güçlük çeken genç,birey için istenmeyen ve salıksız olan psikolojik bir yalnızlığa itilebilir.Genç yetişkinin bu dönemdeki krizi,öğretmenlerine ve çevresindeki tüm kişilere karşılıklı sorumluluklar düşmektedir.
İnsana sevgi ve saygıyı esas alan bir toplum yapısında,bu çatışmaların başarılı bir şekilde çözümlenebileceği gözlemlenmektedir.
7.Evre: ÃœRETKENLÄ°ÄžE KARÅžI DURAKLAMA
Bu dönem orta yetişkinlik yıllarını kapsar.Birey için çocukları yoluyla neslini devam ettirmek önemli olduğu gibi evi dışında da gelecek nesillerin yetişmesine rehberlik ederek üretken olabilir.Üretken olmadığında da bir işe yaramama duygusuna kapılıp durgunluk içine girebilir.Bu döneme olumlu atlatabilmesi için bireyin evini,işini paylaştığı kişilere önemli sorumluluklar düşmektedir.Yetişkin bu dönemde üretken,verimli ve yaratıcıdır.Kişi evi dışında da topluma yararlı işler yapabildiği,kendinden sonraki kuşaklara rehberlik edebildiği sürece üretkendir.Aksi durumda bir işe yaramama duygusuna kapılabilir ve durgunluk dönemine girebilir.Etrafa karşı kayıtsız tavırlar geliştirirler.Sahte,köksüz ilişkiler kurar,kendi doyumunu ve çıkarını öncelikle gözetirler.Ayrıca hep yerinde saydığını düşünerek mutsuz olabilirler.
Bu dönemdeki krizi,bireyin olumlu bir şekilde atlatmasında;evini,işini paylaştığı kişilere yani çevresinde yoğun etkileşimde bulunduğu bireylere önemli roller düşmektedir.
8.Evre: BENLİK BÜTÜNLÜĞÜNE KARŞI UMUTSUZLUK
İleriki yetişkinlikteki yılları kapsar.Bu dönemde birey ya önceki yedi dönemin olumlu birikimi sonucu benliğini tam olarak bulmuş,mutlu, güvenli, sevilen,aranan bir kişi yada önceki dönemlerde çatışmaları sağlıklı olarak geçirmeme sonucu umutsuzluklar içinde hırçın aksi bir insan görünümündedir.
Sonuç olarak,insanın kişiliğinin şekillenmesinde ve gelişiminde başlangıçta anne ya da onun yerine geçen yetişkinden başlayarak daha sonra aile,okul,şehir ve dünyadaki diğer insanlar önemli rol oynamaktadır.O halde mutlu insanlardan oluşan mutlu bir toplum meydana getirmek istiyorsak,bireyin her dönemdeki temel ihtiyaçlarını en iyi şekilde doyurmasını sağlamak çatışmalarını çözümlemesine yardım etmek üzere çaba harcamamız gerekmektedir.
Çocuk Eğitiminde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Yayın Tarihi: 12 AÄŸustos 2011 Cuma Saat: 0:54Çocuk EÄŸitiminde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar Çocuk psikolojisinde ailelerin çocuk eÄŸitimi konusunda dikkat etmesi gereken bazı hususlar vardır. Çocukta bazı becerileri kazandırmak için el yıkama, yüz yıkma, diÅŸ fırçalama, saç tarama, yemek yeme, giysi giyip çıkarma gibi bu ilke ve teknikler anne babalara yol gösterici olacaktır. GÃœNLÃœK YAÅžAM Ä°ÅžLEVLERÄ° KONUSUNDA EĞİTÄ°ME BAÅžLAMADAN ÖNCE DÄ°KKAT EDÄ°LMESÄ° GEREKEN NOKTALAR Çocuklarınıza günlük yaÅŸam becerileri kazandırmayı kolaylaÅŸtırmak içinizlenmesi gereken bazı yol ve yöntemler vardır: ÖZ BAKIM BECERÄ°LERÄ° EL YIKAMA ÇocuÄŸunuzunrahatça elini yıkayabilmesi için lavabonun boyuna uygun olması gerekir. BunusaÄŸlamak için bir tabure kullanabilirsiniz. ÇocuÄŸunuzun arkasına geçerekellerinizi onun elleri üzerine koyunuz. ÇocuÄŸunuzun karşısında bir ayna olmasıyararlı olabilir. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: BaÅŸarabilirseyine baÅŸtan sırayla 5., 4., 3., 2., ve 1. basamaklara kadar faaliyeti birlikteyapıp diÄŸerlerini yapmasını söyleyiniz. Buarada yardıma gereksinim olursa dirseklerinden hafifçe yönlendirerek yardımediniz, bu ÅŸekilde basamakları sondan baÅŸa doÄŸru sıralayarak baÅŸarabiliydrsa”ellerini yıka” diyerek faaliyeti yapmasını bekleyiniz. Her basamağın sonundabaÅŸarı durumuna göre uygun ÅŸekilde ödüllendiriniz. YÃœZ YIKAMA Elyıkama faaliyetlerini öğrendikten sonra hemen arkasından öğretilmelidir. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI BaÅŸarabilirsetekrar 7.basamaÄŸa kadar faaliyeti birlikte yapınınız ve son iki basamağı (7. ve8) ona yapmasını söyleyiniz. BaÅŸarabilirseyine baÅŸtan sırasıyla 6., 5., 4., 2., ve 1. basamaklara kadar faaliyetibirlikte lapıp, diÄŸerlerini yapmasını söyleyiniz. Buarada yardıma gereksinimi olursa dirseklerinden hafifçe yönlendirerek yardımedeniz. Bu ÅŸekilde sondan baÅŸa doÄŸru sıralayarak baÅŸarabiliyorsa ” yüzünü yıka”diyerek faaliyeti yapmasını bekleyiniz. Her basamağın sonunda baÅŸarı durumunagöre ödüllendiriniz. EL DURULAMA Büyükbir havlu ve lavaboya yetiÅŸebilmek için tabure kullanınız. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: BaÅŸarabilirsetekrar baÅŸtan 5. basamaÄŸa kadar birlikte faaliyeti yapınız ve son iki basamağı(5. ve 6.) ona yapmasını söyleyiniz. BaÅŸarabilirseyine baÅŸtan sırasıyla 4., 3., 2., ve 1., basamaklara kadar faaliyeti birlikte yapıp,diÄŸerlerini yapmasını söyleyiniz. Yardıma gereksinimi olursa derseÄŸini tutarakyönlendiriniz. Basamaklarıbu ÅŸekilde yapmayı baÅŸarabiliyorsa “ellerini kurula” diyerek faaliyetiyapmasını bekleyiniz. Herbasamakta baÅŸarı durumuna göre ödüllendiriniz. YÃœZ KURULAMA Lavabonunüzerinde ayna ve yetiÅŸebilmek için tabure bulundurunuz. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: BaÅŸarabilirlersetekrar baÅŸtan 3.basamaÄŸa kadar faaliyeti birlikte yapıp diÄŸerlerini yapmasınısöyleyiniz. Gerekirse,dirseÄŸinden tutup yönlendirerek yardım ediniz. Daha sonra “yüzünü kurula”deyiniz ve yapınca ödüllendiriniz. DÄ°Åž FIRÇALAMA Küçükve fazla sert olmayan bir diÅŸ fırçası kullanınız. Renkli-kokulu macunlar vesüslü diÅŸ fırçaları olayı cazip hale getirebilir. Yemek sonrası ve yatmadanönce en uygun zamanlardır. Kendiniaynada görebilmesi için çocuÄŸunuzu bir tabureye çıkartınız. Aynaya bakarakgülümserken diÅŸlerinizi ona gösteriniz ve diÅŸlerini göstermesini söyleyiniz. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: YinebaÅŸarabilirse sıra ile baÅŸa doÄŸru yardımları azaltarak geliniz. Her basamağıbaÅŸarıyorsa bir önceki basamaÄŸa geçiniz. Gerekirse dirseÄŸinden tutupyönlendiriniz. DiÅŸlerini yıkamasını söyleyerek faaliyeti yaptırınız veödüllendiriniz. SAÇ TARAMA BuiÅŸleme baÅŸlamadan önce çocuÄŸunuzun saçını ortadan veya yandan ayırınız. Saçlarmümkün olduÄŸunca kolay taranır durumda iken bu uygulama yapılmalıdır. Saçfırçasını kavrayabilmesi çok önemlidir. Önce bunu saÄŸlayınız. Kızçocuklarnıda süslü saç tokaları ile faaliyeti cazip hale getirebilirsiniz. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: Faaliyetison basamaÄŸa kadar birlikte yaparak, son basamakta ellerinizi çekiniz ve onunyapmasını saÄŸlayınız. BaÅŸarabilirseyine sondan baÅŸa doÄŸru gelerek yapmasını söyleyiniz ve gerekirse destekleyiniz.Ödüllendiriniz. Herbasamağı bağımsız olarak yapabiliyorsa saçını fırçalamasını( taramasını)söyleyiniz ve ödüllendiriniz. BARDAKTAN SU İÇME ÇocuÄŸunuzakendi başına su içmeyi öğretebileceÄŸiniz en uygun zaman onun susamış oyduÄŸuzamandır. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: Suyuiçtikten sonra ellirinizi çekiniz ve bardağı masaya kendi koyması için izinveriniz. YEMEK YEME ÇocuÄŸunuzabu faaliyeti kaşık, çatal, bıçağı bir bütün halinde kullanacak ÅŸekildeöğretiniz. ÖncetabaÄŸa lokma lokma yemek koyunuz. Her lokmayı bitirmeden diÄŸerini almamalıdır.ÇocuÄŸunuz bu faaliyeti öğrenme aÅŸamasında iken etrafa döküp saçmasınıkabullenmelisiniz. Plastik mama önlüğü kullanıp, yere örtü, gazeteserebilirsiniz. BuiÅŸleme çocuÄŸunuzun aç olduÄŸu bir saati ve sevdiÄŸi yiyecekleri seçerekbaÅŸlamalısınız. EÄŸer hem sevdiÄŸi, hemde sevmediÄŸi yiyecekler var ise, öncesevmediÄŸi sonra sevdiÄŸi yiyeceÄŸi veriniz. SevdiÄŸi yiyecek ödül olacaktır. EÄŸerolaya küçük aksilikler çıkartarak tepki gösteriyorsa görmezden geliniz, devamederse iÅŸlemi erteleyiniz. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: PANTOLON GÄ°YME Belilastikli ve bol bir pantolon (eÅŸofman) kullanınız. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: PANTOLON ÇIKARMA ÇocuÄŸunuzayakta iken pantolonu dizlerine kadar indirip, bir yere oturttuktan sonra birayağından pantolonu çıkartınız, ellerini pantolonun üzerine koyarak diÄŸerayağını çıkarmasını saÄŸlayınız. KAZAK (FANÄ°LA) GÄ°YME Kazak,fanila veya eÅŸofman üstünün çok sıkı olmaması gerekir. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI: KAZAK (FANÄ°LA) ÇIKARMA Herbasamağı 4-5 kez yineleyiniz. BaÅŸarabiliyorsa bir sonraki basamaÄŸa geçiniz. Ä°ÅžLEM BASAMAKLARI:
Eğitim süresi 8-10 hafta olmalıdır .Çocuğunuza günde en az iki defa ve önce 2-5 dk sonra giderek artan bir şekildeen az 5-20 dk zaman ayırmalısınız (Bu süre çocuğun kişilik özellikleri ,psikolojik durumu , anne babanın çalışıp çalışmaması vb gibi etkenlere göredeğişebilir). Çocuğunuzun ve sizin yorgun olmadığınız ,çocuğunuzun uykusuz olmadığı ve sakin olduğu zamanları seçmek uygun olacaktır. Eğitim yapılan süre mutlaka günün aynı zamandilimine gelmeli (hergün 10-11 ve 16-17 arası gibi ), çocuğun dikkatinidağıtmayacak bir ortam olmalı ( çevrede diğer çocuklar oynamamalı , fazla eşyaolmamalı , TV , Radyo-teyp çalışmamalıdır) dır. Çocuğunuza mümkün olduğunca yakın veotururken aynı yükseklikte olunuz. Kendi kendine oturamıyorsa tutarakoturmasına yardımcı olunuz. Sizin yüzünüzü rahatça görebileceği pozisyondaolunuz. Size bakmasını sağlayınız , bakmıyorsaçenesini hafifçe çevirip bakmasını sağlayınız. Gözgöze geliniz , bunu yaparsaödüllendiriniz. Yine bakmıyorsa 1-2 dk sonra yeniden deneyiniz. 2-3 saniye gözgöze gelirse ödüllendiriniz ve bunu 5-6 sn oluncaya kadar sürdürünüz . Evdekidiğer kişilerle göz göze gelmesini sağlayınız. Eğitim süresince çocuğunuz gözgöze gelmiyorsa göz hizasına sevdiği bir şeyi koyarak bunu sağlamaya çalışınız. Onun anlayabileceği şekilde kısa ve basitcümlelerle konuşunuz (Ali kalk , bardağı tut vb gibi) . Konuşurken mimik vejestlerinizi de kullanınız. Öğretilecek her işlevi bir kaç kezyineleyiniz . Her beceriyi basitten başlayarak sıralayınız , becerileri küçükbasamaklara bölerek öğretiniz. İstediğiniz bir beceri için sadece çabagösterse bile ödüllendiriniz. Ödül olarak sevdiği bir uğraş ( Parka gitmek ,oyun oynamak vb ) olabilir. Çocuğunuzun olumlu bir davranışına sevinmekona sarılmak aferin ne güzel yaptın şeklinde sözlü ifade de ödüldür.Ödül olarak seçtiğiniz şeyi mutlaka istenilen davranışın hemen arkasındangerçekleştiriniz. Çocuğunuzun elini tutarak çeşmeyi açınız.
Ellerini ellerinizin arasına alarak akansuyun altına tutunuz.
Elini tutarak sabunu almasını sağlayınız.
Bir eliyle sabunu tutrupu, diğer elinizleçocuğunuzun eline sabuna sürtüp köpürmesini sağlayınız.
Elini sabunluğa götürüp sabunu bıraktırınız.
Çocuğunuzun iki ileni birbirine sürterekköpürmesini sağlayınız.
Suyun altında ellerini yıkayınız. Gerekinseişlemi tekrarlayınız.
Ellerini tutarak çeşmeyi birlikte kapatınız.
Faaliyete direnmiyorsa ödüllendiriniz. Sonbasamağa kadar faaliyeti birlikte lapıp, son basamakta ellerinizi çekerek onunyapmasını söyleyiniz. Başarabilirse tekrar baştan 7.basamağa kadar faaliyetibirlikte yapınız ve son iki basamağı (7. ve 8.) ona yapmasını söyleyiniz. Çocuğunuzun elini tutarak birlikte çeşmeyiaçınız.
Ellerini köpürtmesini sağlayınız.
Ellerini köpürttükten sonra sabunu bırakınız.
Çocuğunuzun arkasında durarak her iki elinibileklerinden tutunuz, dairesel hareketlerle ağız ve yanaklarını sabunlayınız.
Bölgeyi köpürtünüz.
Ellerini ellerinizle tutarak önce sabunluellerinizi durumatınız.
Elini bir suya, bir yüzüne götürerek yüzünüdurulayınız.
Son basamağa kadar faaliyeti birlikte yapıp,son basamakta ellerinizi çekerek onun yapmasını söyleyiniz. Çocuğunuzun bir elini tutarak havlununarkasına koyunuz.
Diğer elinin içini (avucunu) havlu ileovuşturunuz.
Elinin tersini (üst kısmını) havlu ileovuşturunuz.
Kurulanan eliyle havlunun bir tarafındantutturunuz.
Diğer elinin içini havlu ile ovuşturunuz.
Elinin tersini de havlu ile ovuşturarakkurulatınız.
Son basamağa kadar faaliyeti birlikte yapıp,son basamakta ellerinizi çekerek ( 6.basamakta) onun yapmasını söyleyiniz. Çocuğunuzun arkasında durarak her iki elinikavrayınız ve havluyu birlekte alttan tutunuz.
Ellerinizi çocuğunuzun yüzüne yaklaştırarakhavluyu yüzüne kapatınız.
Yumuşak hareketlerle bastırıp çekmesinisağlayınız.
Kurulama işlemi bitince elini tutarakbirlikte havluyu yerine asınız.
Son basamağa kadar faaliyeti birliikte yapıp,son basamakta ellerinizi çekerek (4.basamak) onun yapmasını söyleyiniz. Çocuğunuzun elini tutup birlikte musluğuaçınız.
Sol eline diş macununu almasını sağlayınız.
Diğer eliyle diş macununun kapağınıaçtırınız, musluğun kenarına koydurunuz.
Çocuğunuzun elini tutarak diş fırçasınıalınız ve ıslatınız.
Macunu diş fırçasına sıkmasını sağlayınız.
Lavabonun kenarına macunu bıraktırınız.
Elinden sıkıca kavrayarak daireselhareketlerle, önce dişlerin ön yüzeylerini, sonra arka taraflarını olacakşekilde yukarıdan aşağıya doğru fırçalatınız.
Diş fırçasını suyun altında çalkalatıpbıraktırınız.
Avucunuzun içine alarak (veya bardakla)ağzına su alıp çalkalamasını sağlayınız.
Diş macunu kapatıp kaldırmasını sağlayınız.
Ellerini kurulatınız.
Son basamağa kadar (11.basamak) faaliyetibirlikte yapıp, son basamakta ellerinizi çekerek onun yapmasını söyleyiniz.Başarabilirse yine baştan 10. basamağa kadar faaliyeti birlikte yapınız. Soniki basamağı (10. ve 11.) ona yapmasını söyleyiniz. Çocuğunuzun arkasında durunuz. Her ikinizinde yüzü aynaya dönük olsun. Çocuğunuzun elini tutarak saçlarını yukarıdanayağıya doğru ve özelllikle acıtmadan fırçalayınız.
Her fırçalamasının (taramanın) ardından elinitutarak saçlarını eli ile düzeltmesini sağlayınız.
İşlemi tekrarlayınız.
Faaliyete katılıyorsa ” saçını ne güzeltaradın, çok güzel (yakışıklı) oldun” ÅŸeklinde ödüllendiriniz. ÇocuÄŸunuz bardağı eliyle kavrasın, siz deüzerinden tutarak aÄŸzına götürünüz.
Bardağı hafifçe eğerek suyu içmesinisağlayınız.
İçtikten sonra bardağı masaya koyunuz.
Sizir yardımınızla bu basamaklarıgerçekleştirebiliyorsa, su içme becerisini yapabiliyor demektir.
Daha sonra elinizi bardakla masa arasındaki yarı yolda çekiniz, çocuğunuzbardağı masaya koysun.
Ellerinizi suyu içer içmez çekiniz ve bardağı masaya koymasını sağlayınız.
Çocuğunuz bardağı ağzına götürünce elinizi çekiniz, suyu içip bardağı masaya koysun.
Çocuğunuz bardağı ağzına götürmeden ellerinizi çekiniz ve böylece yardımıazalta azalta kendi başarıncaya kadar bunu sürdürünüz.
Başarınca ödüllendiriniz. Çocuğunuz kaşık ya da çatalı kavradıktan sonrasiz de bileğinden kavrayınız.
Yiyeceği tabaktan alınız.
Kaşık ya da çatalı çocuğunuzun ağzınagötürünüz.
Kaşık ya da çatalı tekrar birlikte tabağagetirip hareketi yineleyiniz.
ÇocuÄŸunuz faaliyete direnmiyorsa uygunÅŸekilde ödüllendiriniz. Aynı iÅŸlemleri sırası ile bileÄŸinden, dirseÄŸinden vekolundan tutarak yineleyiniz. Her basamağı 4-5 kez baÅŸarabiliyorsa “yemeÄŸiniye” deyiniz ve baÅŸarırsa ödüllendiriniz. ÇocuÄŸunuzun pantolonunu kalçasına kadar çekipellerini pantolonun üzerine koyarak beline kadar çekmesini saÄŸlayınız.
Çocuğunuzun pantolonunu dizlerine kadarçekip, ellerini pantolonun üzerine koyarak önce kalçasına, sonra beline kadarçekmesini sağlayınız.
Çocuğunuzun pantolununu her iki ayak bileğinekadar çekip, ellerini pantolonunun üzerine koyarak dizlerine, kalçasına veoradan da beline kadar çekmesini sağlayınız.
Çocuğunuzun pantolonunun bir ayağına geçirip,elleri ile tutturarak diğer ayağına geçirmesini, diz, kalça ve beline kadarçekmesini sağlayınız.
Çocuğunuzun pantolonunu önünde tutarakayaklarını geçirip beline kadar çekmesini sağlayınız.
Pantolonunun hazırlayıp giymesini söyleyiniz.
Her basamağı birkaç kez denedikten sonrabayarınca ödüllendiriniz.
Çocuğunuz ayakta iken pantolonu dizlerine kadar kadar indirip, bir yereoturttuktan sonra bir ayağından çıkartmasına yardım ediniz. Diğer ayağındanyardım etmeden çıkartmasını söyleyiniz.
Çocuğunuz ayakta iken dizlerine kadar pontolununu indirip, ayaklarındankendisinin çıkartmasını söyleyiniz.
Çocuğunuz dizden aşağıya sizin yardımınız olmadan pantolonunu çıkarabiliyorsayardımı azaltınız. Yani ellerini dizden yukarıda, kalçada, belde çekerekpantolonu kendi başına çıkartmasını sağlayınız.
Her basamaktan sonra başarı durumuna göre ödüllendiriniz. Çocuğunuzun karşısında durarak, her ikikolunu kazağın kollarnıdan geçiriniz. Ellerini yukarı kaldırarak kazağınbaşından geçmesini sağlayınız. Kazağı giymesini söyleyiniz, ellerini kazağınher iki yanına koyarak aşağı indirmesine yardım ediniz.
Çocuğunuzun her iki kolunu kazağınkollarından geçiriniz ve kollarını başının üzerine kaldırmasını sağlayınız.Kazağı giymesini söyleyerek kollarını aşağı indirmesini ve kazağın etekleriniaşağı çekerek giyme işlemini tamamlamasını sağlayınız.
Çocuğunuzun her iki kolunu kazağınkollarından geçirin, giymesini söyleyerek başından geçirmesine ve kazağını ikiyanından aşağıya çekmesine yardımcı olunuz.
Kazağı tek kolundan geçirip, diger kolunugeçirmesini, başından aşağıya doğru giymesini sağlayınız.
Kazağı yatağın üzerine seriniz. Çocuğunuzagiymesini söyleyiniz. Önce kollarını, sonra başını geçirip, kazağı iki yanındanbeline indirmesini sağlayınız.
Her basamağı 4 – 5 kez yapabiliyorsa birsonraki basamaÄŸa geçiniz. Her basamağın sonunda ödüllendiriniz. ÇocuÄŸunuzun kazağını boynuna kadar sıyırıpbaşını çıkarmasını saÄŸlayınız.
Çocuğunuzun kazağının bir kolunu çıkaranakadar sıyırıp diğer kolunu ve boynundan yukarısını çıkarmasını sağlayınız.
Çocuğunuzun kazağını kollarına kadar sıyırıp,her iki kolundan ve başından çıkarmasını sağlayınız.
Çocuğunuza kazağını çıkarmasını söyleyiniz vegerekirse yardım ederek çıkarmasını sağlayınız.
Her basamağın sonunda “aferin ne güzelbaÅŸardın” diyerek sözel olarak ödüllendiriniz.