HİKAYE, MAKALE, ANI VE DÜŞÜNCE MELODİ AKÇAY SİTESİ

Tanzimat edebiyatı yıllarının ünlü bir tarih yazarı Ahmet Cevdet Paşa 1822 yılında Bulgaristan’ın Lofça kasabasında doğdu. Hacı İbrahim Ağa’nın oğludur. 1839 yılında Medrese öğrenimini ilerletmek için İstanbul’a geldi. Felsefe, matematik, kozmografya, doğal bilimler öğrendi. Bulgarca,Farsça, Arapça, Fransızca biliyordu. Müderris oldu. Çalışkanlığı, zekası, kuvvetli kültürü kısa zamanda tanınıp yükselmesini hazırladı. Maarif meclisi azalığına, Darülmuallimin müdürlüğüne atandı. Encüme-i Daniş üyeliğinde, Halep, Bursa, Yanya, Suriye valiliklerinde; beş defa Adliye; üç defa Maarif, iki defa Evkaf, birer defa Dahiliye, Ticaret, Ziraat Bakanlıklarında bulundu (1873-1886). Meclis-i Has azası iken İstanbul da 25 Mayıs 1895 yılında vefat etmiştir.

Ahmet Cevdet Paşa; zamanın en ünlü tarihçisi hukuk bilgini olmakla kalmamış, Türk dilinin sadeleşip güzelleşmesi için büyük çaba göstermiştir. Türkçeyi çağdaşları arasında en zevkli kullananların başında gelir. Sağlam, sade, kısa, özlü bir cümle yapısı vardır. Doğu kültürünün yanı sıra Batı kültürünü de benimseyip uygulamış, modern görüşle ilk Türk tarihini yazmıştır.

Şiirlerde yazan Ahmet Cevdet Paşa, Türkçenin başlı başına bir dil olduğunu savunmakla birlikte bu yolda güzel örnekler vermiş, dilimizin ve edebiyatımızın gelişmesine bilinçli bir hamle kazandırmıştır.

Ahmet Cevdet Paşa’nın hukuk, tarih, dil, edebiyat ve çeviri alanlarında otuza yakın eseri vardır. En tanınmışları; Türkçenin ilk dilbilgisi sayılan Fuat Paşa ile birlikte yazdıkları Kavaid-i Osmaniye ( Osmanlıca dilbilgisi,1851) bu kitap sadeleştirilerek Kavaid-i Türkiye (Türk dilbilgisi,1873) adı altında birçok defalar ders kitabı olarak basıldı. Recaizade Mahmut Ekrem’in Talim-i Edebiyatına karşı doğu kaynaklarından yararlanılarak yazdığı eski edebiyat kurallarını öğreten kitabı Belagat-i Osmaniye (Osmanlı Edebiyatı Bilgileri,1881); tarihsel bir roman yazarı gibi karakterleri olaylarla birlikte, cazip fıkralar içinde tanıtan, binlerce belgenin ışığı altında otuz yılda yazdığı ünlü eseri Tarih-i Cevdet (12 cilt, 1854-1865) hazret-i Adem’den, Hazreti Muhammed’e kadar gelen peygamberlerin hayat ve kıssalarını sade bir dille benzersiz bir üslupla anlatan Kısas-ı Enbiya ( Peygamber Tarihi 12 cilt, 1874-1888); bunlardan başka çeşitli konularda daha birçok eserleri, hukuk alanında “ Mecelle-i Ahkam-ı Adliye” si vardır.

Servet-i Fünun çağlarında yetişen gazeteci yazar 1864 yılında İstanbul’da doğmuştur. Kıbrıs’lı posta memuru Bahaeddin Efendi’nin oğludur. Babası o daha doğmadan annesinden ayrıldığı için, çocukluğu annesinin yanında yoksulluk içinde geçti. Mahalle okullarından sonra girdiği Darüşşafaka’yı birincilikle bitirdi (1883). Posta-Telgraf Nazırlığı fen kalemine memur oldu. Okul sıralarında heves ettiği yazı hayatına atıldı. Sırası ile “Ceridwl Havadis” ve “Tercüman-ı Hakikat” (1885-1886); “İkdam” (1894), “Malümat” (1895), “Sabah”, “Tasvir-i Efkar”, Yenigün”, “Akşam” , “Zaman”, “Vakit”, “Cumhuriyet” gazetelerinde çalıştı. 1927 ile 1932 yılları arasında İstanbul Milletvekili oldu. İstanbul’da Heybeliada’da 21 Eylül 1932 yılında vefat etmiştir.

Ahmet Rasim; günlük olayları kesin çizgilerle karakterize eden, kıvrak, çekici üslubuyla geniş bir ilgi uyandırmıştır. Türk basınının en sürekli yazan büyük gazetecilerinden sayılır. Yazıcılık gücünün dinamosu, arasında bulunduğu her sınıf halkın yaşayışlarını, inançlarını, görenek ve geleneklerini çok iyi bilip, tasvir ettiği kişileri şiveleri, argoları, kılık kıyafet, tüm incelikleriyle yansıtmaktadır. İstanbul folkloruna ait bilgisi çok geniş, dış gözlemi çok kuvvetlidir. İstanbul ağzını, konuşma dilini yazılarına temel almakla kısa canlı, hareketli cümleleriyle nesrimizin gelişmesindeki etkisi büyüktür. Yazılarındaki başlıca ilke şudur. “Okuyucuya fayda temin etmek, orta seviyeleri memnun edecek açık seçiklik, makul olmak ve düşündürücülük” romanlarında, fıkra ve anılarındaki ustalık görülmez.

Ahmet Rasim, en çok makale, fıkra, gezi, anı, şiir, tarif, hikaye ve roman türlerinde yazmış, yüzkırkı bulan küçüklü büyüklü eserler bırakmıştır.

ESERLERİ :

Gecelerim (1894)
Bir Sefilenin Evrak-ı Metrukesi (1900)
Romanya Mektupları (1900)
Şehir Mektupları (4 cilt, 1910-1911)
Afife (1914)
Eşkal-i Zaman (1927)
Fuhş-i Atik (2 cilt, 1922)
Muharrir, Şair, Edip (1924)
Falaka (çocukluk ve okul hayatını anlatan, 1927)
Resimli ve Haritalı Osmanlı Tarihi (tarih alanındaki ünlü eseri, 4 cilt 1910-1912)
Muharrir Bu Ya (makalelerinin toplandığı kitap, 1927)
Anılar ve Söyleşiler (1983)

Ayrıca alfabe, okuma kitabı, dilbilgisi, aritmetik, sağlık bilgisi, elektrik, medeniyet tarihi gibi çeşitli konulardaki eserlerinin yanı sıra henüz kitap haline getirilmemiş şiirleri de vardır. Alaturka musikimizin bugün hala dillerde dolaşan birçok şarkılarının güfte ve besteleri de onundur.