SAMÄ°PAÅžAZADE SEZAÄ° HAYATI ESERLERÄ°

Tanzimat Edebiyatımızın hikaye ve roman yazarı SamiPaÅŸazade Sezai 1858 yılında Ä°stanbul’da doÄŸmuÅŸtur. YenileÅŸme edebiyatımızın emeÄŸi geçenlerden Sami PaÅŸa’nın oÄŸludur. Özel öğrenimle Arapça, Farsça, Fransızca, Almanca ve daha sonra Ä°ngilizce öğrendi. Evkaf Mektubi Kalemi’nde memurluk (1880); Londra elçiliÄŸi ikinci katipliÄŸi (1880-1885) görevlerinde bulundu. 3. Abdülhamit’in istibdat yıllarında Paris’e kaçtı (1901). Ä°ttihat ve Terakki Cemiyetinin yayın organı olan “Åžuray-ı Ãœmmet” gazetesine hürriyet makaleleri yazdı. MeÅŸrutiyetin ilanı ile Ä°stanbul’a döndü (1908). Madrit ElçiliÄŸine gönderildi (1909). Kısa süreli ayrılıklarla 12 yıl bu görevde kaldıktan sonra emekliye ayrıldı (1922). Son yıllarını Vaniköy’deki yalısında geçirdi. 26 Nisan 1935 yılında Ä°stanbul’da vefat etti. Mezarı Küçüksu’da çok sevdiÄŸi arkadaşı Recaizade Mahmut Ekrem’in yanındadır.

SamipaÅŸazade Sezai; edebiyatımıza en baÅŸarılı ilk küçük hikayeyi getiren, romancılığımızı realizme yönelten yazardır. YaÅŸadığı dönemin pek ötesine geçmemekle beraber ” SergüzeÅŸt” adındaki romanı ile gerçekçiliÄŸimizin öncülerinden sayılacaktır. Hikayeler ile romanında romantizmden realizme geçtiÄŸi açıkça görülür. Az yazmış, fakat edebiyatımızda o güne kadar yapılmayanı yapmıştır. Hikayelerinde romanından daha kuvvetli bir teknik vardır. Küçük, önemsiz, ÅŸaşırtıcı konuları, olmuÅŸ, olması mümkün olayları, ruh çözümleri ile doÄŸal, günlük konuÅŸma diliyle iÅŸler.

Samipaşazade Sezai; hikaye, roman, makale, gezi, anı, söyleşi, oyun, pek azda şiir yazdı. İlk yazı denemesi olan piyesi Şir (Aslan, 1887);

Küçük yaÅŸta Kafkasya’dan kaçırılan esir bir kızın serüvenini anlatan insan haklarını savunan ünlü romanı SergüzeÅŸt (1889)

“Hiç Düğün, Kediler, Pandomina, Bu Büyük Adam Kimdir?” gibi tanınmış hikayelerinin yer aldı hikaye kitabı Küçük Åžeyler (1890)

Anı, gezi notları, sohbet ve hikayelerinin yer aldığı Rümuz-ül Edeb (1898)ile

Sohbet ve mektupları bulunan İclal ( 1923)

Bunlardan baÅŸka Alphonse Daudet (1840-1897) den bir çeviri romanı “Jak” vardır