ÅžEMSETTÄ°N SAMÄ° HAYATI ESERLERÄ°

Tanzimat döneminde dil, sözlük, ansiklopedi çalışmaları ile tanınan bir yazarımızdır. ÅžemÅŸettin Sami 1 Haziran 1850 yılında Yanya’nın FraÅŸeri kasabasında doÄŸmuÅŸtur. Babası bulunduÄŸu bölgenin tımarbeyi Halit Beydir. Ä°lköğrenimini özel olarak gördü. Ortaöğrenimini Rum Jimnazında yaptı. Bu okullarda Fransızca, Ä°talyanca, Eski Yunanca öğrendi.

Medreselerde ayrıca Arapça, Farsça öğrenmiÅŸti. Ä°stanbul’a gelerek basın hayatına atıldı (1872). Matbuat kaleminde çeviriler yapıyor; bir yandan da “Ä°bret ve Hadika” gazetelerine makaleler yazıyordu. Ä°lk roman ve piyeslerini bu sıralarda bastırdı. Makale ve piyesleri Abdülhamit idaresini kuÅŸkulandırdığı için Trablusgarb’a sürüldü. Bir yıl sonra affa uÄŸradı. Saraydaki TeftiÅŸ-i askeri komisyonuna baÅŸkatip olarak atandı (1890). Ömrünün son yıllarını Erenköy’deki evinde geceli gündüzlü çalışarak eser vermekle geçirdi. Åžemsettin Sami 1 Temmuz 1904 yılında vefat etti.

Åžemsettin Sami, zamanının en büyük dil bilgini sayılmaktadır. Türk dilinin geliÅŸmesi, sadeleÅŸmesi, sözlük ve dilbilgisinin yapılması için çok güçlü bir çaba göstermiÅŸtir. Dilimizin sadeleÅŸmesi ni haızrlayan ” Lisan-ı Türki-i Osmani” “Lisan ve Edebiyatımız” adlı makaleleri Türkiye Türkçesine çevirdiÄŸi ” Orhun Yazıtları”, ilk incelemesini yaptığı ” Kutadgu Bilig” memleketimizde Türklük bilincinin uyanmasında büyük rol oynamıştır. Türk Yazarları arasında metotlu bilimsel bir çalışma ile en çok eser verenlerden biridir.

Şemsettin Sami; önce Sabah (1876), Tercüman-ı Şark (1878) gazetelerini, sonra Aile Hafta (1880) dergilerini çıkardı. En tanınmış eserleri;

ESERLERÄ° :

“Türkçenin zenginlik ve yeterliliÄŸini gösteren, dilimizin özleÅŸtirilmesi, geliÅŸtirilmesi yollarını araÅŸtıran sözlük”

Kamus-u Türki (Büyük Türkçe sözlük, 1900)

“Bütün dünyayı içine alan tarihe, coÄŸrafyaya ve kiÅŸiler ait özel adları kısa maddeler halinde özetleyen ilk büyük ansiklopedimiz”

Kamus-ül A’lam (6 cilt, 1889-1898)

“Türkçe’den Fransızca’ya , Farnsızca’dan Türkçeye sözlük”

Kamus-i Fransevi (Büyük Fransızca sözlük, 2 cilt, 1880)
Talat ve Fitnat ( roman, 1872)
Seydi Yahya (piyes, 1874)
Besa Yahut Ahde Vefa (piyes, 1875)
Gave (piyes, 1875)
Sefiller, Robinson Cruose çevirileri vardır. Eserlerinin sayısı elliyi geçer.