Bahçıvan anne babalar en parlak çiçekleri yetiştiriyor
Yayın Tarihi: 19 Nisan 2012 Perşembe Saat: 10:15Bahçıvan anne babalar en parlak çiçekleri yetiştiriyor
Üç yaşındaki bir çocuk ailesinden günde 467 kez ?hayır? kelimesini duyuyormuÅŸ. Bu ?hayır?lar, çocuk ergen yaÅŸa gelene kadar artarak sürüyor. Neyi giymesine, neleri yemesine, hangi seçimleri yapması gerektiÄŸine, hangi okula gitmesine, hatta kiminle evleneceÄŸine varana kadar her ÅŸeyi aileler belirliyor… Bu sınırların dışarı çıkan ve kendi görüÅŸünü beyan eden çocuk, evde daha sert ?hayır?la karşılaşıyor. ÇocuÄŸunu tamamen kendi hayalleri ve istekleri doÄŸrultusunda yetiÅŸtiren ailelere ?alternatif? olarak ise ?bahçıvan ebeveynler? gündemde.. .
Ayla Önder
Geçenlerde dolmuÅŸta, tam arkamda oturan iki kadının konuÅŸmasına tanık oldum: Kadın arkadaşına ÅŸöyle diyordu; ?ÇocuÄŸu kesinlikle açıkça sevmeyeceksin! Sonra şımarır ve yüz bulup kötü ÅŸeyleri de yapmak için cesaret bulur. Onu gece uyurken seveceksin o yüzden! Ben öyle yapıyorum. Her dediÄŸimi de dinliyor. Hele bir sözümden çıksın gebertirim valla!? ÇocuÄŸu şımartmamak gerekirdi ona göre. Sert olmak, yüz vermemek, çocuÄŸun bazı ?kötü olaylar? içine girmesini engellerdi. Ä°ÅŸte uzmanlar bu kadını ?heykeltraÅŸ anne? olarak tanımlıyor! ?Çocuk sahibi? lafı aslında bu anneler için çok uygun.. Bunlar çocuklarına bir ?sahip? olarak davranıyorlar! ÇocuÄŸun ?sahibi? olarak kendilerini görenler onu doyurulmamış beklentileri, gerçekleÅŸmemiÅŸ hayalleri doÄŸrultusunda ÅŸekillendiriyorlar. Ne giymesine, yemesine, hangi seçimleri yapması gerektiÄŸine, hangi okula gitmesine, hatta kiminle evleneceÄŸine varana kadar her ÅŸeyi belirliyorlar.. Bu yaklaşım ise çocuÄŸun doÄŸasına tamamen aykırı..
Peki, bu ailelere alternatif olan ?Bahçıvan anne-baba? çocuÄŸunu nasıl yetiÅŸtiriyor. Aslında formül çok basit: Bir bahçıvanın bahçesindeki çiçeklere yaklaşımı gibi…ÖrneÄŸin, ?Bu karanfildir? deyip onu, kendi doÄŸasına uygun olarak toprağı suluyor. DoÄŸasına göre güneÅŸe çıkarıyor. EÄŸer papatyayı suluyorsa, ?olabildiÄŸi en iyi, en parlak papatya olsun? diye bakım yapıyor ona! Bahçıvan ebeveyn olabilmek ise ?deÄŸerlilik ve yeterlilik duygusu?nun geliÅŸtirilmesine baÄŸlı. ÇocuÄŸuna bu duyguları verebilmesine, aşılayabilmesine baÄŸlı. Daha netleÅŸebilmek için çocukluÄŸunuza geri dönün bir an. ÇoÄŸumuz heykeltraÅŸ anne babalar tarafından yetiÅŸtirilmedik mi? Åžimdi bilinçli aileler eÄŸitimle ilgili geliÅŸmelerden haberdarlar. Ä°ÅŸte, ?bahçıvan aile? eÄŸitimde ?Self Esteem? olarak anılıyor. Bu konuyu yaÅŸama geçiren uzman ise Nil Gün.. Gün?ün ?Bütünsel EÄŸitim? olarak da adlandırıdığı bu eÄŸitim modeli, eski ?eti senin kemiÄŸi benim? geleneÄŸini kırmaya yönelik bir tarz …
Yalnızken kendimize verdiğimiz değer
Nil Gün?e göre, ?deÄŸerlilik ve yeterlilik duygusu? çocukta 0-6 yaÅŸ arasında geliÅŸiyor. Peki bu yine kendisinin anlatımıyla ?Self Esteem?i biraz daha açalım: ?Çıplakken, hiç kimseye rol yapmak gerekmediÄŸi anlarda kendimi nasıl görüyorum. Ben ÅŸimdi sorunlarla baÅŸ etmeye muktedir miyim. Kendimi seviyor muyum, kendime, bedenime saygı duyuyor muyum?? Ä°ÅŸte yapayalnız olduÄŸumuzda, aynaya bakıp bu soruların yanıtına güçlü bir evet diyorsak, ?deÄŸerlilik ve yeterlilik duygusu?na sahibiz demektir. Uzmanlara, çocuklarına sürekli ?yapamazsın?, ?beceremezsin?, ?kırarsın? ÅŸeklinde müdahale eden anne babaların, yaÅŸamlarının en büyük hatasını yaptıklarını söylüyorlar. Çünkü ailenin kendisi hakkında düÅŸündüÄŸü ÅŸeye göre çocuÄŸun ?self esteem?i ÅŸekilleniyor. 8 yaşındaki çocuÄŸu hakkında ?Hiçbir ÅŸey bilmez, anlamaz? diye düÅŸünen insan sayısı maalesef tahmininizden de fazla,
Self Esteem?e göre çocuklar 6-8 yaÅŸları arasında ?özkontrol?ü öÄŸreniyor. ?Özkontrol? ise ÅŸu anlama geliyor<!–smile:–>
<!–/smile–>?DüÅŸüncelerimle duygularım arasında ve duygularımla davranışlarım arasındaki baÄŸlantıyı görebilirim. Davranışlarımla sonuçları arasındaki baÄŸlantıyı da kavrayabilirim…? ÇocuÄŸa bu duyguyu hissettirmenin en önemli yolu ise ?sorumluluk vermek?ten geçiyor. Çocuklara ben önemliyim, ben varım, ben fark yaratıyorum duygusunu hissettirmek gerekir?.
Bunun için yapılacak en önemli ÅŸey çocuÄŸu küçük sorumluluklar vermek. Kademe kademe bunu geliÅŸtirmek. Ancak ?Bu senin görevin, yapmalısın? ÅŸeklinde deÄŸil. ?Åžu konuda yardım edebilir misin, sana ihtiyacım var? diyerek çocuÄŸu evdeki yaÅŸamı paylaÅŸmaya davet etmek çok önemli. ?6 yaşında, aman evladım yapma kırarsın? diye çocuÄŸunu uyaran onlarca annenin, 10 yaşına gelince ?Sen bana hiç yardım etmiyorsun!? diyerek çocuÄŸunu sürekli azarladığına çok tanık olmuÅŸsunuzdur!. ?Öz disiplin? de önemli bu arada. Uzmanlar bunu en belirgin olarak ÅŸöyle tanımlıyor: ?Uzun vadeli kazançlar için kısa vadeli kazançlardan, doyumlardan vazgeçebilme sanatı!? Öz disiplinin en büyük düÅŸmanı ise çocukları için herÅŸeyi yapan anneler babalar. Bırakın çocukları sonuçları yaÅŸasınlar. ÖrneÄŸin üÅŸüyorsa da üÅŸüsün! Hırka almadan çıktıysa üÅŸüsün. Yememekte ısrar ediyorsa kaldırın sofrayı!
Sadece 7 dakika
Bu eÄŸitim modeli içinde çocuÄŸa ?dokunma? da çok önemli. Bir anne baba çocuÄŸuna kaç kere sarılır. Sarılma nasıl bir duygudur? Her gün sedece 7 dakika ayırarak sarılmanın, dokunma duygusunun ona yaÅŸatılmasının son derece geliÅŸtirici olduÄŸu söyleniyor. Çocukla konuÅŸurken kurulan cümleler çok önemli: ?Bu yemeÄŸi beÄŸendin mi? sorusuyla yaklaÅŸmayın, ?Bu yemeÄŸin nesini beÄŸendin? ÅŸeklinde cümle kurun.. ?Tatilin iyi geçti mi?? yerine, ?Tatilde en çok neden hoÅŸlandın? sorusuyla açıklayıcı yanıt almaya çalışın. Hediye almışsanız örneÄŸin ?Bu bluzun neyini beÄŸendin? diye sorun?.
Bu konuda bir deney de yapılmış üstelik: Bir kreÅŸte de bu tür sorular sorarak ve her gün 7 dakika onlarla doyurucu sohbet gerçekleÅŸtiren kreÅŸ öÄŸretmenleri, üç ayın sonunda bakmışlar ki bu çocukların IQ seviyelerinde artış var! Ä°ÅŸleyen demir ışıldar! Çocukların içindeki potansiyeli ortaya çıkarmaya çalışmak yerine onları ?Sen aptalsın?, ?Çok sakarsın? ÅŸeklinde hakaret eden ebeveynler çok büyük hata içindeler.
Sarılmadaki içtenliÄŸi çocuk anlıyor
Bu konuda ünlü NLP uzmanı Nil Gün ÅŸunları söylüyor: ?Üç yaşındaki bir çocuk 467 kez günde ?hayır? kelimesini duyuyor. Self Esteem?in en önemli özelliklerinden biri de ?olumlu?ya odaklanmak. Bunun Polyannacılık olarak algılamayalım.. Çocukların içindeki ?iyiliÄŸi? ortaya çıkarmak gerekir. Bu dünyada her ÅŸeyin en iyisi var. En bilge sözler binlerce yıl önce söylendi En güzel sanat ve müzik eserleri yüzyıllardır var zaten. Bizim yapacağımız, o potansiyeli ortaya çıkarmak. O yüzden onları ?beceriksizsin? gibi sözlerle yok etmek yerine ?yapabilirsin? diyerek güçlendirin. Samimi olarak sarılın. Sarılmak, dokunmak içinizdeki sevgiyi ortaya çıkarmanın net bir ifadesidir.?
Bir çocuÄŸun anne-babasının kendini hakkında ne düÅŸündüÄŸüne inandığını ÅŸeye göre self esteem?i ÅŸekilleniyor. Sevilen, sevildiÄŸini bilen, kendisiyle barışık olan, suçluluk duymadan yaÅŸamın sorumluluÄŸunu alabilen çocuklar ÅŸanslı. ?Ben sevilmeye layığım? duygusunu varlığında hisseden çocuk ömür boyu özgüvenini yanında taşıyor. Åžu kesin ki, ÅŸiddet ÅŸiddeti doÄŸurur. Dayak yiyen dayak atar. Sevgi gören sevgi verir.
*********************************
Ebeveylere anektodlar:
?Benim çocuÄŸum çok özel, çok akıllı? yaklaşımı da tehlikeli: Tek çocuklu ailelerde bu çok yaygın. Durup dururken çocuÄŸa ?aman ne harikasın, sen özelsin? demek oldukça zararlı. ?Sen hep insanlara sıcak yaklaÅŸtığın için çok harikasın? diyebilirsiniz. Aşırı iltifat ettiÄŸinizde mutlaka ?neden? gösterin. Bu çok önemli. ÇocuÄŸun olumlu yönlerine odaklanırsanız, olumlu yönlerini artıracaktır. Evde herhangi bir ÅŸeye yardım ettiÄŸinde ?Bak bunun için 4 el lazımdı. Sen olmasaydın bunu yapamazdım? deyince çocuÄŸun yüzünde güller açtığını göreceksiniz.
?YediÄŸi önünde, yemediÄŸi ardında? olan çocuklar: Çocuklarının üzerine titreyen ebeveynlerde görülür. ?Gak? deyince koÅŸuyor ?guk? deyince geliyor? denir ya halk arasında. Bu tarzda yetiÅŸtirilen binlerce çocuk var. Aile bu çocuÄŸun kendisi için hiç bir ÅŸey yapmasına izin vermemiÅŸ. ?Evladım yorulmasın, ben yaÅŸamadım o yaÅŸasın? diyen anneler böyle yetiÅŸtiriyor bu çocukları. 17 yaşına gelince altına araba veriliyor Asla bir ?üretim?de bulunmamış bu çocuk. Bu çocuklarda bazen bu anlayış geri tepiyor: ?Herkes bu dünyaya kendisine hizmet vermek üzere gelmiÅŸ? diye bir düÅŸünceye sahip olabiliyor bu çocuklar. Bu tipler en ufak bir ÅŸeyde de anne babasını suçlayabiliyor. ?Benim deÄŸerimi bilmiyorlar, beni anlamıyorlar? diye yakınırlar sürekli.. Ve en kötüsü asla doyuma ulaÅŸamıyorlar
ÇocuÄŸun sürekli gördüÄŸü objelere dikkat! Küçük bir çocuÄŸun dolapta bir sürü hapı görmesi son derece sakıncalı. Anne-babasının onları kullanma sıklığı çocuÄŸun dikkatini çeker. Başım aÄŸrıyor, yut hapı. Uyuyamıyorum, yut hapı. SakinleÅŸmek için yut hapı. Çocuklarımızın gözü önünde hap yuta yuta ÅŸunu öÄŸretiyoruz; Her ÅŸey için bir kolay çözüm var: Hap. Ondan sonra çocuÄŸumuzun uyuÅŸturucu hap aldığını duyunca panik oluyoruz. Oysa hiçbir hap çözüm deÄŸildir. Sadece sorun veren duyguları yatıştırır.
TV izleme sınırlanmalı: Bir çok TV programı çocuk eÄŸitimine büyük darbe vuruyor.. bir saat içinde bir sürü ceset ve yaralılarla karşılaşıyor. Dizinin ya da filmin kahramanı öldürüyor, yıkıyor, kırıyor ve baÅŸarıyor. Çocuk ÅŸiddeti öÄŸreniyor. Reklamlarda sahte mutluluklar dağıtılıyor. Bilmem ne kahvesi ya da kolası içersem çok mutlu olacağım diye ÅŸartlanıyor çocuk MutluluÄŸun dışardan gelen bir ÅŸey olduÄŸunu öÄŸreniyor. .
ÇocuÄŸunuza sarılın; Ä°lk 6 yılı anne babasıyla geçiriyor çocuk.Bu 6 yılda sarılma o yüzden çok önemli. ÇocuÄŸun hayat hakkındaki düÅŸünceleri, hayatı algılaması ilk 6 yaÅŸta ÅŸekilleniyor. 0 – 6 yaÅŸ arası çocuÄŸum damgalama dönem. 6-12 yaÅŸ arası modelleme dönemi. 12 -13 ise sosyalleÅŸme dönemi. Sarılma iki insan arasındaki en yakın iliÅŸkidir. Åžunu da sakın unutmayın. Çocuk gerçek sarılma ile formalite sarılma arasındaki farkı çok iyi ayırdına varabiliyor.
Özellikle öfkeli anne babalara; UyuÅŸturucu kullanan çocuklar arasında yapılan araÅŸtırmada ortaya ilginç sorular çıkmış. Çocuklara sorulan sorularla onların aile yapıları irdelenmiÅŸ. Anne babanın çocuklara disiplin yaklaşımına göre araÅŸtırmacılar o çocuÄŸun hangi maddeyi kullandığını biliyor. Bu araÅŸtırma 20 bin uyuÅŸturucu kullanan çocuk ve ergen arasında yapılan araÅŸtırmaya göre eroin kullanan çocukların anne babaları öfkeli, kızgın ve umursamaz davranıyorsa. hem de fazla ilgisiz.
NOT: Bu yazı daha önce Cumhuriyet gazetesinin ?Dergi? ekinde yayınlanmıştır
İyi Bir Eğitimcide Bulunması Gereken Temel Özellikler
Yayın Tarihi: 24 Mart 2012 Cumartesi Saat: 20:30İyi Bir Eğitimcide Bulunması Gereken Temel Özellikler
1. Ses tonu ne düÅŸük ne de yüksek olmalıdır.
2. ÖÄŸrencilerin tümünün kendisini görebilmesini saÄŸlayacak konumda ders anlatmalıdır.
3. Giyimine özen göstermelidir.
4. Günde en az bir gazete, haftada bir dergi ve bir kitap okumalıdır.
5. İnternette kaynak aramayı bilmelidir.
6. Beden dilini bilmeli, ders anlatırken bu bilgileri kullanmalı, öÄŸrencilerin ruh hâlini onların davranışlarına bakarak anlayabilmelidir.
7. Derslerde gülmece (mizah) unsurlarını kullanmalıdır.
8. Sınavları tehdit unsuru olarak kullanmamalıdır.
9. ÖÄŸrencilere isimleriyle hitap etmelidir.
10. Disiplini ?kışla düzeni? ÅŸeklinde uygulamamalıdır.
11. ÖÄŸrencilerin yapmasını istemediÄŸi ÅŸeyleri kendisi yapmamalıdır.
12. ÖÄŸrenciye verilen bilgilerin ne iÅŸe yarayacağını sık sık vurgulamalıdır.
13. Derslerde dinsel, siyasal, töresel, geleneksel yargıları aÅŸağılayıcı konuÅŸmalar yapmamalıdır.
14. ?Ne kadar çok bilirsen bil anlatabildiÄŸin karşındakinin anlayabileceÄŸi kadardır? sözünü her zaman hatırlamalıdır.
15. Derslerde öÄŸrencinin seviyesine uygun bir anlatım dili kullanmalıdır.
16. Anlamı herkes tarafından bilinmeyen yabancı sözcükleri çok kullanmamalıdır.
17. ÖÄŸrencileri soru sormaya yönlendirmelidir.
18. Dersin yüzde 25 – 50?sini öÄŸrencilerin konuÅŸmalarına (fikirlerine) ayırmalıdır.
19. ÖÄŸrencileri, kitap, dergi, gazete okumaya, internetten faydalanmaya özendirmelidir.
20. Sık sık izin ya da rapor alarak görevden kaçıyor imajının oluÅŸmasına yol açmamalıdır.
21. Özel yaÅŸamındaki sorunlarını okula yansıtmamalıdır.
22. Derslerde etkileÅŸimli öÄŸretim araçları (bilgisayar, tepegöz, projeksiyon cihazı, TV, video, VCD çalar, DVD çalar, sunu, asetat, deney araçları vb.) kullanmalıdır.
Kaynak: EÄŸitimle ilgili çeÅŸitli yayınlardan derlenmiÅŸtir.
« Previous Entries